Τηλ & Fax:2310 279292

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΗΜΑ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ

Τι είναι υπερηχογράφημα; 
Το Υπερηχογράφημα είναι μια σύγχρονη διαγνωστική εξέταση όπου με τη χρήση ηχητικών κυμάτων σε πολύ υψηλή συχνότητα, μη ακουστή από το ανθρώπινο αυτί, γίνεται απεικόνιση διαφόρων υφών του ανθρωπίνου σώματος, μετατρέποντας την ακουστική ηχώ των κυμάτων αυτών στους ιστούς, σε φωτεινά σήματα. Οι αντανακλάσεις αυτές με προηγμένα ηλεκτρονικά συστήματα μετατρέπονται σε εικόνα διαφόρων αποχρώσεων του γκρι (από το τελείως μαύρο έως το τελείως άσπρο). Το έγχρωμο υπερηχογράφημα είναι η μετατροπή του μαύρου χρώματος σε καφέ και του λευκού χρώματος σε κίτρινο και έτσι δίνεται η εντύπωση της έγχρωμης εικόνας.
Υπάρχουν βλαπτικές επιδράσεις των υπερήχων στο ανθρώπινο έμβρυο; 
Οι υπέρηχοι χρησιμοποιούνται ως διαγνωστική μέθοδος για περισσότερα από 40 χρόνια, χωρίς να αναφερθούν βλαπτικές επιδράσεις στο ανθρώπινο έμβρυο. Σε πειραματικές εργασίες που έγιναν σε ιστούς εντόμων και φυτών κάτω από ισχυρά πεδία υπερήχων παρατηρήθηκαν βιολογικές επιδράσεις, που όμως δεν παρατηρήθηκαν στους ιστούς των θηλαστικών. Επιφυλάξεις όμως εκφράζονται για την αλόγιστη χρήση του έγχρωμου Doppler και της τρισδιάστατης υπερηχογραφίας. Ultrasound Obstet Gynecol. 2009 May;33(5):617
Τι είναι το τρισδιάστατο 3D και το τετραδιάστατο 4D υπερηχογράφημα;
Στο τρισδιάστατο υπερηχογράφημα, μία δύο διαστάσεων κεφαλή κινείται και σαρώνει την υπό εξέταση περιοχή, χωρίς να κινείται το χέρι του εξετάζοντος. Οι πολλαπλές τομές που λαμβάνονται αποθηκεύονται στην πολύ μεγάλης χωρητικότητας μνήμη της συσκευής και μπορεί να γίνει μεταγενέστερη επεξεργασία των δεδομένων αυτών. Μία από τις λειτουργίες αυτές είναι και η επιφανειακή απεικόνιση του προσώπου. Για να επιτευχθεί όμως μία τέτοια εικόνα, απαραίτητη προϋπόθεση είναι να υπάρχει μπροστά από το πρόσωπο αρκετό αμνιακό υγρό, να μην σκεπάζεται το πρόσωπο από τα χέρια ή τον ομφάλιο λώρο και, βέβαια, το έμβρυο να μην κινηθεί κατά τη διάρκεια της σάρωσης. Το τετραδιάστατο υπερηχογράφημα είναι αυτό που δείχνει την τρισδιάστατη εικόνα σε κίνηση. Η συσκευή με την οποία γίνεται η παρούσα εξέταση είναι αυτής της τεχνολογίας Voluson E6 της εταιρείας General Electric με έτος κατασκευής το 2010.
Πότε πρέπει η έγκυος να υποβληθεί σε υπερηχογράφημα; 
Συστήνεται στις 12 εβδομάδες, στις 22 εβδομάδες και στις 32 εβδομάδες. Η έγκυος συστήνεται να υποβάλλεται σε υπερηχογράφημα στην πρώτη επίσκεψη, 6η-8η εβδομάδα, για αποκλεισμό ή διάγνωση τυχόν εξωμητρίου εγκυμοσύνης, έλεγχο της ζωτικότητας του εμβρύου και για τη διάγνωση πολύδυμης εγκυμοσύνης. Αργότερα, 11-14η εβδομάδα, για μέτρηση της αυχενικής διαφάνειας για ανίχνευση (και όχι διάγνωση) χρωμοσωμικών ανωμαλιών, όπως το Σύνδρομο Down, και καρδιακών ανωμαλιών, προσδιορισμό της ηλικίας εγκυμοσύνης, καθώς και διάγνωση σοβαρών μορφολογικών ανωμαλιών, όπως η ανεγκεφαλία.

Έλεγχος της ανατομίας του εμβρύου (20-24 εβδομάδες)
Υπερηχογράφημα επιπέδου Ι: 
Είναι η εξέταση που μπορεί να κάνει ο κάθε μαιευτήρας χωρίς ιδιαίτερη εμπειρία, ώστε να διαπιστώσει τη ζωτικότητα του εμβρύου, να υπολογίσει περίπου το βάρος του και την προβολή του, καθώς και τη θέση του πλακούντα και την ποσότητα του αμνιακού υγρού.
Υπερηχογράφημα επιπέδου ΙΙ: 
Γίνεται από μαιευτήρες με εξειδίκευση. Γίνεται μεταξύ της 20ης και 24ης εβδομάδος της εγκυμοσύνης. Ο λόγος που γίνεται σ’ αυτό το χρονικό διάστημα είναι ότι, αφενός, το έμβρυο έχει αναπτύξει ικανοποιητικά τις υφές των διαφόρων οργάνων, έχει καλή θέση στη μήτρα, ώστε να είναι δυνατή η εξέταση του και, αφετέρου, δεν έχει ξεπεραστεί το όριο των 24ων εβδομάδων που είναι και το νομικό όριο (του Ελληνικού Νόμου) που επιτρέπεται η διακοπή της εγκυμοσύνης, σε περίπτωση που διαγνωστούν ανωμαλίες ασύμβατες με τη ζωή. Ultrasound Obstet Gynecol. 2011 Jan;37(1):116-26
Υπερηχογράφημα επιπέδου ΙΙΙ: 
Γίνεται από κέντρα με υψηλή εξειδίκευση, με σκοπό τη διάγνωση ανωμαλιών της καρδιάς και του νευρικού συστήματος.
Μπορεί με το υπερηχογράφημα να διαπιστωθούν όλες οι τυχόν ανωμαλίες σε ένα έμβρυο;
​Η απάντηση είναι ΟΧΙ.

Τα έμβρυα σε ένα ποσοστό 98% είναι καλά διαπλασμένα, αφού οι συγγενείς διαμαρτίες είναι περίπου 2% στη γέννηση. Στο 2% που απομένει, περίπου 1% αναλογεί σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες, όπως το Σύνδρομο Down που με το υπερηχογράφημα δε μπορεί να γίνει διάγνωση. Σχετικά με το Σύνδρομο Down, το έμβρυο ελέγχεται σε κάποια σημεία (υπερηχογραφικοί δείκτες) που η αναγνώρισή τους έχει σε μεγάλο βαθμό υποκειμενικότητα. Στην περίπτωση που υπάρχουν, δεν αποτελούν διάγνωση του συνδρόμου Down, αλλά ενισχύουν την πιθανότητα να υπάρχει χρωμοσωμική ανωμαλία σε σύγκριση με την πιθανότητα που προϋπήρχε από την εκτίμηση της ηλικίας της εγκύου και μόνο. Σε περίπτωση που δεν ανευρίσκονται δείκτες, η πιθανότητα δε μηδενίζεται, αλλά απομακρύνονται οι υποψίες για τυχόν ύπαρξη χρωμοσωμικής ανωμαλίας. Η διάγνωση γίνεται μόνο με την αμνιοπαρακέντηση στο δεύτερο τρίμηνο, με κίνδυνο για αποβολή 1%. Αυτή η επεμβατική μέθοδος δεν αποτελεί μέρος της παρακολούθησης της εγκυμοσύνης και έτσι δε συστήνεται σε κάθε έγκυο, αλλά μόνον όταν υπάρχει η σχετική ένδειξη και η έγκυος ενδιαφέρεται.
Η εξέταση του ελεύθερου εμβρυικού DNA στο αίμα της μητέρας (cell-free DNA testing) είναι ανιχνευτικό test και όχι διαγνωστική εξέταση, αφού το αρνητικό αποτέλεσμα δεν εξασφαλίζει φυσιολογικό έμβρυο και το θετικό πρέπει να επιβεβαιώνεται με αμνιοπαρακέντηση, πριν συστηθεί διακοπή της εγκυμοσύνης. American College of Obstetricians and Gynecologists-Committee Opinion - Number 640, September 2015.

Στο υπόλοιπο 1% περιλαμβάνονται οι λεγόμενες μορφολογικές ανωμαλίες. Γι’ αυτές, επειδή ο υπερηχογραφικός έλεγχος γίνεται με προσοχή και συστηματικά, θεωρείται ότι μπορεί να διαγνωστεί το 70-80% των ανωμαλιών αυτών. Παρά ταύτα, διαφεύγει περίπου 20-30% από τον υπερηχογραφικό έλεγχο της 22ης εβδομάδας. Έτσι, όσον αφορά εάν το έμβρυο έχει δύο άνω άκρα, δύο κάτω άκρα, δύο οφθαλμούς (φακούς), δύο ρώθωνες και δύο νεφρούς, είναι δυνατόν να απαντήσουμε θετικά. Αλλά δεν είναι κατορθωτό να γνωρίζουμε την κατάσταση του οισοφάγου, της τραχείας, των βρόγχων, του λεπτού και παχέος εντέρου, καθώς και την ύπαρξη τυχόν ατρησίας του ορθού και πολλών άλλων εσωτερικών οργάνων του εμβρύου που εμφανίζουν καμιά φορά ανωμαλίες, πέρα από τη διαγνωστική ικανότητα των υπερήχων. Ακόμα, υπάρχουν προβλήματα που μπορεί να εμφανιστούν αργότερα, όπως υδροκεφαλία ή ύδρωπας. Επί πλέον, δε μπορεί να διαπιστωθεί αν το έμβρυο θα είναι έξυπνο, αν θα μπορεί να ακούει, να βλέπει ή αν θα έχει κάποιο από τα διάφορα μεταβολικά νοσήματα. Ακόμα μπορεί να διαγνωστούν πολλές ανωμαλίες της καρδιάς, όχι όμως όλες. Πολλές από τις ανωμαλίες της καρδιάς για να φανούν, απαιτούν ειδικό υπερηχογράφο και ειδικευμένο καρδιολόγο στη διάγνωση των ανωμαλιών της εμβρυϊκής καρδιάς. Η καλή απεικόνιση της εικόνας 4 κοιλοτήτων στην καρδιά και της εξόδου των μεγάλων αγγείων θεωρείται όμως ότι αποκλείει το 55% των ανωμαλιών της εμβρυϊκής καρδιάς (το 45% δε διαγιγνώσκεται πριν τη γέννηση). Γυναίκες που γέννησαν προηγούμενο παιδί με καρδιακή ανωμαλία ή έχουν σακχαρώδη διαβήτη πρέπει να υποβάλλονται σε ειδική εξέταση.

Η πληροφόρηση αυτή δε στοχεύει στο να δημιουργήσει άγχος στους γονείς και να αναμένουν με αγωνία τη γέννηση του παιδιού τους, αλλά είναι απολύτως απαραίτητο να καθορίζονται τα διαγνωστικά όρια των υπερήχων. Άλλωστε, ως γνωστόν η εγκυμοσύνη δεν τελειώνει στις 22 εβδομάδες. Υπάρχει μια διάρκεια άλλων 18 εβδομάδων, όπου το έμβρυο από 500gr περίπου που είναι στις 22 εβδομάδες θα αποκτήσει το τελικό του βάρος, γύρω στα 3500gr. Το βάρος αυτό είναι ανάπτυξη όλων τον συστημάτων και οργάνων του εμβρύου, από το σκελετό και τους μύς μέχρι τον εγκέφαλο, την καρδιά, τους πνεύμονες το ήπαρ, τους νεφρούς. Οι σημαντικότερες λειτουργίες από απόψεως οργάνωσης και τελειοποίησης του εμβρυϊκού εγκεφάλου γίνονται από την 25η εβδομάδα μέχρι τη γέννηση και συνεχίζονται και μετά τη γέννηση. Έτσι, λοιπόν καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι, θα ήταν πέρα από κάθε πραγματικότητα και κάθε λογική, να ισχυριστεί κανένας ότι το νεογέννητο θα είναι καλά, επειδή κάποιος του έκανε ένα καλό υπερηχογράφημα. Το νεογέννητο θα είναι καλά από μόνο του. Ο υπερηχογραφικός έλεγχος δε μπορεί να διαγνώσει το 20-30% των μορφολογικών ανωμαλιών που μπορεί να υπάρχουν κατά την εξέταση, αλλά δε φαίνονται στο υπερηχογράφημα, δε μπορεί να διαγνώσει τις χρωμοσωμικές ανωμαλίες, όπως το Σύνδρομο Down, δε μπορεί να προβλέψει την εξέλιξη του εμβρύου μέχρι το τέλος της εγκυμοσύνης και βέβαια δε μπορεί να προβλέψει την εξέλιξή του μετά τη γέννηση του, αφού το νεογέννητο ως γνωστόν δεν περπατάει, δε μιλάει και δε διατρέφεται με τροφές που θα φάει αργότερα. Euro fetus Study Am J Obstet Gynecol.1999 Aug;181(2):446-54.
Εκτίμηση της ανάπτυξης του εμβρύου (30-34 εβδομάδες)
Γίνεται εκτίμηση της ανάπτυξης του εμβρύου με υπερηχογράφημα στα μέσα του τελευταίου τριμήνου (30-34 εβδομάδες), με την προϋπόθεση ότι προηγήθηκαν τα άλλα υπερηχογραφήματα. Καθορισμός της ηλικίας εγκυμοσύνης μετά την 20η εβδομάδα οδηγεί σε λαθεμένες εκτιμήσεις και διαπίστωση τυχόν ανωμαλιών του εμβρύου προς το τέλος της εγκυμοσύνης είναι πολλές φορές αδύνατη λόγω της ακουστικής σκιάς που παράγει το αναπτυγμένο έμβρυο και ελάχιστα ωφέλιμη, αφού το έμβρυο πλησιάζει την ημερομηνία γέννησής του. Σε περιπτώσεις με υπολειπόμενη ανάπτυξη του εμβρύου, η τεχνική του έγχρωμου Doppler συμπληρώνει την αξιολόγηση του εμβρύου, με έμμεση εκτίμηση της οξυγόνωσής του. Και ενώ είναι χρήσιμη σε περιπτώσεις όπως η προεκλαμψία, είναι ελάχιστα ωφέλιμη σε περιπτώσεις διαβήτου, όπου το πρόβλημα δεν είναι η υποξία, αλλά εκεί ο ενδομήτριος θάνατος μπορεί να συμβεί από μεταβολική οξέωση.
Γιατί το υπερηχογράφημα είναι ακριβή εξέταση; 
Η εξέταση κοστίζει ακριβά, γιατί οι συσκευές υπερήχων πωλούνται σε υψηλές τιμές από τις χώρες που παράγουν προηγμένη τεχνολογία, η συντήρηση δε και η αντικατάσταση των συσκευών προκειμένου να παρακολουθηθεί η καθημερινή πρόοδος στοιχίζουν επίσης. Τέλος, εκπαίδευση στη χρήση των υπερήχων απαιτεί μετεκπαιδεύσεις, συνεχή παρακολούθηση συνεδρίων και της βιβλιογραφίας.